"Na lang shoppen en veel onzekerheid lijkt de betrokkene nu eindelijk het juiste antwoord te hebben gevonden"Testimonial van een bedrijfsarts

Duurzame inzetbaarheid en de kunst van terugvalpreventie

23 maart 2013 - Weblog Bas Tomassen bij Platform Duurzame Inzetbaarheid (www.overduurzameinzetbaarheid.nl)

Onlangs heb ik op verzoek van de manager gezondheid en arbo van Connexxion een workshop verzorgd tijdens een inspiratiemiddag van het platform duurzame inzetbaarheid. De vraag was om uit te leggen hoe Connexxion stuurt op gezondheid. Eerder heb ik Connexxion daarover geadviseerd en projecten geleid om ziekteverzuim terug te dringen en arbocuratieve zorg te organiseren.
Ik bespaar u de onvermijdelijke matrix van maatregelen die veel zaken bevat die inmiddels algemeen bekend zijn. Één specifieke maatregel wil ik hier apart behandelen omdat dit nog relatief weinig systematisch wordt toegepast. Het betreft terugvalpreventie, oftewel: voorkomen dat de werknemer na herstel opnieuw ziek wordt.

Het is opvallend om te zien dat werknemers die langdurig arbeidsongeschikt zijn geweest en intensief zijn begeleid bij herstel en re-integratie, vrijwel direct uit het oog worden verloren nadat hersteldmelding heeft plaats gevonden. Met name in grotere organisaties met meerdere managementlagen zie je dat het leidinggevend kader vooral druk is met de het dagelijkse werk en daarbij vooral let op verzuimmanagement (iedereen die er niet is). Hierdoor verdwijnt de aandacht voor het  personeel dat gewoon aan het werk is naar de achtergrond. Een logisch gevolg van het feit dat er nog steeds op verzuim wordt gestuurd in plaats van op aanwezigheid.

Het echte probleem
Ik heb in diverse organisaties bevestiging gevonden van het feit dat frequent kortdurend verzuim inmiddels niet echt meer een issue is. Als gevolg van het zogenoemde “eigen regie model” zijn leidinggevenden beter toegerust om eerder en beter in gesprek te komen met werknemers die er regelmatig niet zijn. Het probleem van deze tijd is vooral terugkerend langdurig verzuim. Voor een deel is dit logisch verklaarbaar door verandering van de beroepsbevolking (vergrijzing, ontgroening, langer doorwerken). Gecombineerd met onze relatief ongezonde Westerse leefstijl ten aanzien van voeding en beweging, zien we een toename van werknemers met overgewicht, chronische klachten en aandoeningen met daaruit voortvloeiende medische beperkingen. Dit wordt helaas niet altijd voldoende onderkend. Werknemers denken daar geen belang bij te hebben vanuit de angst dat het eigen beroep niet meer kan worden uitgeoefend en daardoor inkomensverlies zal plaatsvinden. Omgekeerd is het voor leidinggevenden vaak ook makkelijker en op de korte termijn aantrekkelijker om mensen te laten hervatten in eigen werk, want: “Weer een verzuimer minder en tijd om met de volgende verzuimer aan de slag te gaan.”

Terugvalpreventie
Terugvalpreventie (voorkomen dat iemand opnieuw ziek wordt) kan een praktisch instrument zijn om werknemers na hun hervatting niet uit het oog te verliezen. Ik pleit dan voor een omgekeerde WVP-procedure (WVP=Wet Verbetering Poortwachter), die start na de hersteldmelding en net zo lang duurt als de ziekteperiode. Te beginnen met een terugkeergesprek met de leidinggevende gevolgd door een werkinstructie. Bij een werknemer in de vervoerssector kan dat bijvoorbeeld zijn een zitinstructie voor de beroepschauffeur die hersteld is van rugklachten, waarbij aandacht wordt gegeven aan het instellen van de stoel en spiegels, de juiste zithouding en stuurbewegingen. Of als het gaat om uitval met psychische klachten nog eens de instructie omgaan met lastige reizigers. Voor mensen die vaak al jarenlang een eigen werkstijl hebben ontwikkeld is het goed om de laatste inzichten weer eens door te nemen. Gevolgd door evaluatiegesprekken na 1, 3, 6 en 12 maanden om vinger aan de pols te houden. Deze gesprekken kunnen door de leidinggevende worden gevoerd als onderdeel van het reguliere (jaarlijkse) functioneringsgesprek. Onderwerp van gesprek is dan in ieder geval ook de werkbelasting in relatie tot de persoonlijke belastbaarheid  van de werknemer.

De gezondheid monitoren
In geval van blijvende medische beperkingen die (nog) niet conflicteren met de functietaken en arbeidsomstandigheden is het raadzaam om een vorm van gezondheidsmonitoring in te richten. Hier ligt bij uitstek een rol voor de bedrijfsarts die bijvoorbeeld jaarlijks kan nagaan met de werknemer, behandelaar(s) en klinisch arbeidsgeneeskundigen of sprake is van een gewijzigde gezondheidstoestand. En kan analyseren wat de invloed van de werk- en leefstijl op de gezondheid en belastbaarheid van de werknemer is. Hierdoor kan vroegtijdig, dat wil zeggen voor een nieuwe ziekmelding, worden geadviseerd over oplossingen aan de kant van werknemer en werkgever om duurzaam inzetbaar te blijven. Gezondheidsmonitoring van deze specifieke doelgroep, logisch aan te vullen met arbeidsgehandicapten uit de aanstaande Participatiewet, kan goed worden geïntegreerd in het preventief medisch onderzoek (PMO) voor de gehele personeelspopulatie dat in samenhang met de risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) moet worden vormgegeven in elke arbeidsorganisatie.

Bas Tomassen is algemeen directeur van Ergatis, medisch expertise centrum voor arbeidsgeneeskundige diagnostiek.

Dienstenoverzicht

De dienstverlening van Ergatis bestaat uit de volgende arbeidsgerelateerde medische expertises: Arbeidsgeneeskundige diagnostiek van gezondheidsklachten Dit product wordt ingezet voor de aanpak van problematisch ...

Meer informatie

Over ons

Ergatis is een Medisch Expertise Centrum op het gebied van Arbeid en Gezondheid. Wij zijn gespecialiseerd in het beoordelen van gezondheidsklachten en medische beperkingen van mensen die langdurig ziek en ...

Meer informatie

De website www.ergatis.nl gebruikt cookies om de gebruikerservaring te kunnen verbeteren. Door gebruik te maken van deze website gaat u hiermee akkoord.